Thách thức của Obama thời hậu Bin Laden

Tổng thống Obama (trái).

Cuộc đột kích thành công của lực lượng đặc nhiệm Mỹ vào hang ổ của Osama Bin Laden ở Pakistan hồi đầu tháng này được xem là một cú huých đối với Tổng thống Barack Obama trong cuộc bầu cử quan trọng vào năm tới. Vì vậy, có vẻ như cái chết của Bin Laden là một chiến thắng cá nhân đối với Tổng thống Obama.

Nhiều cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy, tỉ lệ ủng hộ ông chủ Nhà Trắng đã tăng vọt lên hơn 10% điểm, đạt mức cao kỷ lục trong vòng 2 năm trở lại đây sau khi tin tức về cái chết của Bin Laden được thông báo rộng rãi ra bên ngoài. Theo dự đoán, Tổng thống Obama sẽ cố gắng tận dụng tối đa những tác động tích cực từ cái chết của Bin Laden cho cuộc chạy đua vào năm tới. Và những đối thủ Đảng Cộng hoà của ông chắc chắn sẽ gặp khó khăn hơn trong cuộc đấu với vị Tổng thống đang mạnh lên này.

Tuy nhiên, việc loại bỏ được tên trùm khủng bố khét tiếng thế giới ra khỏi bức tranh thế giới không có nghĩa là thách thức mà Mỹ đối mặt ở Trung Đông và các khu vực khác của thế giới từ ngày 11/9/2001 đã hết. Các điều kiện kinh tế xã hội ở thế giới mà Bin Laden và Al-Qaeda tạo ra về cơ bản không thay đổi chỉ vì cái chết của tên thủ lĩnh. Cái chết của một Bin Laden có thể mở đường cho việc tạo ra một Bin Laden khác hoặc thậm chí là nhiều Bin Laden hơn.

Nền kinh tế Mỹ sẽ không cải thiện chỉ đơn giản bởi vì kẻ thù số một của họ đã bị tiêu diệt. Nền kinh tế Mỹ đang gặp khó khăn bởi các công ty Mỹ đang tìm cách lao ra nước ngoài làm ăn, sản xuất bởi ở đó họ được hưởng sức lao động rẻ hơn, gánh nặng thuế má thấp hơn và các tiêu chuẩn môi trường thông thoáng hơn. Nếu không có bất kỳ sự thay đổi nào về cấu trúc, nước Mỹ sẽ không bao giờ có thể giành lại được sức mạnh vượt trội về kinh tế mà họ đã từng có được trước cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay. Chính phủ Mỹ đã và đang nỗ lực gây sức ép buộc Trung Quốc phải định giá lại đồng tiền của họ nhằm giải quyết sự bất cân bằng thương mại giữa hai nước. Sau cái chết của Bin Laden, Tổng thống Obama có thể cảm thấy ông đang ở thế thượng phong trong việc gây sức ép với Trung Quốc về vấn đề kinh tế và tiền tệ. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, việc định giá lại đồng Nhân dân tệ sẽ không giải quyết được các vấn đề về cấu trúc và cơ cấu của nền kinh tế Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Obama cũng đã sẵn sàng lợi dụng những bất ổn về mặt xã hội xảy ra gần đây ở Trung Đông và Bắc Phi, coi đó là một hành động đấu tranh vì dân chủ. Trên thực tế, họ đang tìm cách tận dụng cơ hội để làm lợi từ tình hình ở Trung Đông bằng cách đổ thêm dầu vào lửa. Mỹ đã làm điều này nhiều lần trong quá khứ để phục vụ lợi ích cho bản thân họ. Những sự kiện ở Trung Đông và Libya về bản chất chẳng khác gì nhau.

Những thách thức mà người dân ở Trung Đông đang phải đối mặt là rất phức tạp. Tình hình bất ổn ở Trung Đông có thể sẽ đem đến những cơ hội chưa từng có cho Al-Qaeda và các đồng minh của tổ chức khủng bố này. Sự chia rẽ giữa Israel và Palestine vẫn là một trong những vấn đề quan trọng nhất ở Trung Đông hiện nay. Trớ trêu thay, sự ủng hộ của Mỹ cho các cuộc biểu tình ở Ai Cập đang gây hiệu quả ngược lại với mong đợi của nước này. Dưới thời chính quyền của Tổng thống Mubarak, sự phản đối Israel của Ai Cập phần lớn đã được ngăn chặn và kiểm soát. Tuy nhiên, với sự ra đi của Tổng thống Mubarak, đất nước Ai Cập đang tiến tới một lập trường hiếu chiến hơn với Israel.

Cái chết của Bin Laden cũng không giúp Mỹ thoát khỏi cuộc chiến ở Libya. Phản ứng của Mỹ với cuộc nổi dậy ở đất nước Bắc Phi được đánh giá là quá vội vã. Mỹ và các đồng minh NATO đã dựa vào một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để nhảy vào can thiệp tình hình ở đất nước Bắc Phi. Họ nói rằng, chiến dịch can thiệp quân sự vào Libya là nhằm để bảo vệ dân thường ở đây. Tuy nhiên, làm thế nào mà các vụ đánh bom của NATO lại có thể giúp ngăn chặn thương vong và bảo vệ dân thường? Bất chấp những báo cáo liên tục gần đây về cái chết của dân thường gây ra từ các cuộc không kích của NATO vào thủ đô Tripoli, trong đó có cái chết của con trai út và 3 người cháu của Tổng thống Gaddafi, Mỹ và NATO vẫn mạnh mồm nói rằng, chiến dịch của họ không gây ra cái chết cho bất kỳ dân thường nào.

Thậm chí những quả bom thông minh nhất đôi lúc cũng có thể bắn nhầm mục tiêu. Mỹ và các quốc gia phương Tây đáng ra phải hạn chế đánh bom nếu họ thực sự cam kết với mục tiêu ngăn chặn thương vong cho người dân Libya. Dù Tổng thống Obama đã thay đổi giọng điệu từ việc tuyên bố “Tổng thống Gaddafi phải ra đi” tới việc khẳng định “chính phủ Mỹ không tìm kiếm việc thay đổi chính quyền ở Libya” thì ai cũng có thể thấy rõ, việc lật đổ chính quyền ông Gaddafi là mục tiêu chính của Mỹ và phương Tây. Tuy nhiên, Mỹ và NATO đã đánh giá thấp ý chí và khả năng của ông Gaddafi. Vì thế, thách thức của Mỹ ở Libya vẫn còn rất lớn.

Ngoài những thách thức trên, việc Mỹ thực hiện một cuộc đột kích vào Pakistan mà không xin phép trước cũng đang gây khó khăn cho Washington. Rõ ràng, hành động của Mỹ là vi phạm chủ quyền của Pakistan. Hành động này đã gây căng thẳng trong quan hệ giữa hai nước đồng minh Mỹ và Pakistan. Nếu không có sự hợp tác của Pakistan, Mỹ sẽ gặp khó khăn hơn rất nhiều trong cuộc chiến chống Taliban ở Afghanistan.

Như vậy, rõ ràng cái chết của Bin Laden đem lại lợi ích cho Tổng thống Obama nhưng không nghĩa là một đảm bảo cho chiến thắng của ông này trong cuộc bầu cử vào năm 2012. Trên thực tế, Tổng thống Obama vẫn phải đối mặt với rất những khó khăn có từ trước và thêm những thách thức mới.